Metoda kopertowa — budżet w kopertach, także bez gotówki
Każdy wydatek ma swoją kopertę, a gdy koperta jest pusta, w tej kategorii kończą się zakupy do końca miesiąca. Prosta zasada, która działa także wtedy, gdy płacisz kartą.
Metoda kopertowa jest starsza niż bankowość internetowa: po wypłacie dzieli się gotówkę do kopert podpisanych „jedzenie”, „rachunki”, „paliwo”, „rozrywka”. Na zakupy bierzesz pieniądze tylko z właściwej koperty. Gdy koperta jest pusta, w tej kategorii nie wydajesz już nic do końca miesiąca.
Jej siła polega na tym, że od razu widać, ile zostało — bez liczenia i bez sprawdzania konta. Trudno też przekroczyć plan niepostrzeżenie, bo pusta koperta jest pusta.
Dlaczego dziś bez gotówki
Większość z nas płaci kartą, telefonem albo BLIK-iem, a gotówki w portfelu prawie nie ma. Koperty z banknotami w szufladzie przestały być wygodne — ale sama zasada nadal działa. Kopertą może być plan kategorii na miesiąc: kwota, którą zamierzasz wydać, i podgląd, ile z niej zostało.
Jak ustalić koperty
- Wybierz kilkanaście kategorii, nie kilkadziesiąt. Na przykład: mieszkanie, rachunki, żywność, transport, zdrowie, dzieci, restauracje, rozrywka, ubrania. Za dużo kopert to za dużo pilnowania.
- Weź kwoty z historii. Sprawdź, ile przez ostatnie 3 miesiące wydawałeś średnio w każdej kategorii. Koperta wzięta z sufitu skończy się w połowie miesiąca.
- Stałe opłaty dostają kopertę „na sztywno”. Czynszu i rat nie da się wydać mniej, więc ich koperty są po prostu zarezerwowane.
- Wydatki raz na jakiś czas — osobne koperty. Prezenty, wakacje czy roczne ubezpieczenie zaplanuj jako odkładanie co miesiąc na przyszły wydatek. Jak to zrobić, piszemy w poradniku Fundusze w budżecie domowym.
Co, gdy koperta się skończy
Zdarza się — zwłaszcza na początku, zanim kwoty się dotrą. Masz dwie uczciwe drogi:
- Przełóż pieniądze z innej koperty — świadomie, wiedząc, że tam będzie mniej. To nadal plan, tylko poprawiony.
- Poczekaj z wydatkiem do nowego miesiąca, jeśli nie jest pilny.
Nie dobieraj z oszczędności „tylko ten jeden raz”. Jeśli koperta kończy się co miesiąc, to znak, że kwota jest za niska — popraw ją w planie, zamiast co miesiąc ratować się innymi pieniędzmi.
Co z tym, co zostanie
Jeśli w kopercie coś zostało na koniec miesiąca, możesz:
- przenieść to na następny miesiąc do tej samej koperty — dobre przy kategoriach, w których wydatki bywają nierówne, na przykład ubrania;
- przełożyć to do oszczędności — wtedy dobrze zaplanowany miesiąc od razu pracuje na przyszłość.
Jak to prowadzić w Sumetio
W Sumetio kopertą jest plan kategorii na stronie Budżet. Program wczytuje plik z historią konta z banku i sam przypisuje wydatki do kategorii, więc nie musisz zapisywać każdego zakupu, żeby wiedzieć, ile zostało w kopercie.
- Ile zostało w kopercie pokazuje kolumna „Do wydania”, a kategoria, w której wydajesz szybciej, niż zakłada plan, jest oznaczona „Szybciej niż plan” — zanim koperta się skończy.
- Kwoty kopert podpowiada plan: w „Zaplanuj budżet” przycisk „Wypełnij z historii” wpisuje do kategorii kwoty, które zwykle wydajesz.
- Przeniesienie reszty na następny miesiąc: na stronie Budżet otwórz okno kwoty kategorii (ołówek przy kwocie albo „⋯” › „Zmień kwotę”) i zaznacz „Niewykorzystane przechodzi na następny miesiąc”. Gdy w kategorii coś zostanie, plan następnego miesiąca będzie o tyle wyższy — a przekroczenie działa odwrotnie i go obniża. Kwoty przechodzą między miesiącami jednego roku, a w styczniu koperta zaczyna się od nowa.
- Koperty na większe wydatki to w Sumetio fundusze: co miesiąc odkładasz na nie stałą kwotę, a wydatki z ich kategorii płacisz z tego, co uzbierane, a nie z budżetu miesiąca.
Jeśli dopiero zaczynasz, przejdź najpierw Pierwsze 15 minut z Sumetio — po kwadransie będziesz mieć koperty na ten miesiąc.